Tản mạn

Nếu vụ việc xảy ra không thống nhất với nguyên tắc ứng xử của mình, nhưng nhất định phải đối mặt, nếu không muốn né tránh hoặc khuất phục, muốn xứng đáng là đàn ông, thì chỉ có một câu trả lời, đó là dám đứng ra gánh vác việc lớn, chấp nhận đương đầu với thử thách.

Người đàn ông muốn thành công thì phải có gan gánh vác việc lớn, biết rút lui biết xông ra đúng lúc. Thế nhưng trên đời có một loại đàn ông tỏ ra khá kiêu căng cố chấp, không chịu xu thời nịnh thế. Nếu một mực giữ đúng nguyên tắc xử thế, không biết linh hoạt biến hóa theo thời cuộc, thì cũng rất khó thành công. Nhà thơ Khuất Nguyên [1] nước Sở ngày xưa là con người trung hậu ngay thẳng, nhưng không chịu uốn mình để hòa nhập với thời cuộc nên chí lớn khó lòng thực hiện, vì thất vọng đành nhảy xuống sông (Mịch La) tự vẫn . Ai cũng thừa nhận ông là nhà thơ đầy tài năng bản lĩnh, nhưng ở góc độ nhà cải cách chính trị, thì ông là kẻ thất bại. Còn Đào Tiềm [2] quyết không khom lưng uốn gối vì  năm đấu gạo, chọn con đường vào núi sâu ẩn dật, đến cuối đời vẫn không chịu ra làm quan. Nhìn bên ngoài thì thật là khí phách, thanh tao, nhưng thực tình trong lòng ông cảm thấy rất chua sót. Lý Bạch [3] là con người hào phóng cao đạo, cũng không chịu cúi đầu trước cường quyền, đã đắc tội với nhà đương cục, thì chí lớn cũng bị vùi dập, nói cho cùng những nhân vật đó đều là kẻ chiến bại.

Ngược lại trên đời lại có một loại người khác, lấy phương châm xử thế luồn cúi, bợ đỡ, kết bè kết đảng, gió chiều nào che chiều đấy…hòng kiếm lấy một chức quan hay một chút công danh phú quý, và họ tỏ ra tự đắc hãnh diện về điều đó. Như vậy “linh hoạt biến hóa theo thời cuộc” cũng phải có chừng mực và về một số phương diện nào thôi thì mới có thể coi người đó là bậc đại trượng phu. Vấn đề này đã khiến bao người (?) suy nghĩ trăn trở.

Quản Trọng [4,5] sống vào những năm tháng suy vong cuối đời nhà Chu (Thời Xuân Thu), khi bất đắc chí, ông tham gia ba cuộc khởi nghĩa nhưng đều thất bại phải bỏ chạy tháo thân, rồi chung vốn đi buôn với chiến hữu là Bào Thúc Nha [5], ông thường lấy phần nhiều hơn khi chia tiền lãi,nhưng Bào Thúc Nha không vì thế mà coi thường ông, vì biết rõ gia cảnh ông, rất gieo neo túng bấn, điều quan trọng nhất là phải sống để mưu việc lớn mai sau. Về sau gặp được Tề Hằng Công [5] hỏi ông về kế sách làm cho đất nước giàu mạnh, thực túc binh cường, ông đáp “Lễ, nghĩa, liêm xỉ là bốn yếu tố dựng nước, nếu bốn yếu tố này không được đề cao, thì đất nước sẽ bị diệt vong”.

Thực tình trong tâm tưởng của Quản Trọng luôn luôn tuân thủ một nguyên tắc lớn, và một vốn kiến thức khá uyên bác, tiếp đó ông đã phò tá Hằng Công sáp nhập chín nước chư hầu, thống nhất thiên hạ, ông có tài quyền biến. Khi chỉ huy quân đội đánh nước Sở, chỉ khiển trách họ không cống nạp các bó cỏ sả để lọc rượu cho triều đình nhà Chu, vì ông hiểu rất rõ rằng chỉ trách nước Sở một tội nhẹ như thế thì mới dễ dàng lui binh, nếu có đánh thật chưa chắc chiến thắng. Càng về cuối đời Tề Hằng Công càng sống xa hoa trụy lạc, ông cũng theo gương vua sống xa hoa trụy lạc, nhưng thâm ý của ông là để người đời chê bai ông mà bớt lên án nhà vua.

Tề Hằng Công tin dùng ba người là Dịch Nha, Kiên Điêu, Khai Phương, chúng đều thuộc hạng tiểu nhân, suốt ngày cung phụng cho vua gái đẹp, rượu ngon, bày tiệc tùng ca hát để mua vui, nhưn Quản Trọng không hề can gián, ông nói, “Khi người ta có quyền chức trong tay, tránh sao khỏi ăn chơi hưởng lạc, thật khó ngăn cản, chỉ cần để mắt đến công việc triều chính, còn biết chăm lo cho dân, còn tin tưởng vào kẻ thuộc hạ, thì bản thân họ chìm đắm trong tửu sắc cũng có thể bỏ qua được, nếu can gián có thể gây ra xung đột giữa nhà vua và bề tôi, làm hỏng việc lớn”

Đến khi hấp hối, Quản Trọng mới khuyên Tề Hằng Công tránh xa ba tên nịnh thần đó, Hằng Công hỏi ông vì sao không nói điều này từ trước, ông trả lời rằng, vì thấy chúa công tin dùng chúng , nhưng khi tôi còn sống, chúng không dám làm loạn, vì vậy không cần phải ngăn trở bệ hạ gần gũi bọn chúng. Nhưng bây giờ thần sắp chết, thì vua phải cẩn thận đề phòng mới được.

Danh tướng nhà Đường Địch Nhân Kiệt, luôn luôn xứng danh là kẻ bề tôi giỏi giang, biết hành động và biết giữ mình, ông phải phụng sự nữ chúa Võ Tắc Thiên. Không kiêu căng tự phụ mà cũng không hạ mình khúm núm, biết xem xét thời thế để ứng xử và làm được nhiều việc ích nước lợi dân. Một lần Hoàng đế Cao Tông đi công cán ở cung Phần Dương, trên đường đi phải qua trước cửa đền Bà Chúa ghen, dân gian quan niệm rằng ai đi qua đó thường gặp tai ương chướng họa, nên đi vòng tránh lối khác. Khi nghe chuyện đó Địch Nhân Kiệt nói “Thiên tử đi đây đó, có hàng nghìn kị binh, tiền hô hậu ủng, cát bụi mù trời, hai bên có lính hộ vệ, bà chúa ghen làm sao dám xâm hại”,rồi hạ lệnh thẳng đường mà tiến, Cao Tông biết chuyện khen ông xứng đáng là bậc đại trượng phu

Tuy nhiên thâm ý của Địch Nhân Kiệt là muốn cho dân không phải phục dịch, phu phen để mở đường mới cho nhà vua, ông cố gắng miêu tả vẻ oai nghiêm hùng hậu của đoàn xa giá để làm đẹp lòng nhà vua, mục đích là tránh chuyện phải đi đường vòng, nguyên tắc làm việc của ông là chăm lo cho dân, nhưng nhìn bề ngoài dễ nhầm lẫn là kẻ xu nịnh, qua đó hiểu rằng ông là con người biết tùy thời, lựa thế hành động.

Túm lại là nên lo việc lớn, khi gặp phải những vụ việc không mâu thuẫn hoặc ít mâu thuẫn với nguyên tắc này, thì phải biết lựa gió bẻ măng, tùy cơ ứng biến.

Tài liệu tham khảo

[1] http://vi.wikipedia.org/wiki/Khuất_Nguyên

http://vietnamese.cri.cn/chinaabc/chapter15/chapter150106.htm

[2] http://vi.wikipedia.org/wiki/Đào_Tiềm

[3] http://vi.wikipedia.org/wiki/Lý_Bạch

[4] http://vi.wikipedia.org/wiki/Quản_Trọng

[5] http://vietnamese.cri.cn/chinaabc/chapter17/chapter170406.htm

[6] http://vi.wikipedia.org/wiki/Địch_Nhân_Kiệt

About tuongnm_phuongdt

Hạnh phúc với những gì đang có
This entry was posted in Học làm người. Bookmark the permalink.

Có 1 phản hồi tại Tản mạn

  1. Nguoi xa xu nói:

    Oi. Mot post that hay. Doc cai dong tam su nay thi e doan chac rang anh Tuong/Phuong cung dang tran tro rang minh nen lam theo phuong tram nao. Cung nhu nhieu nguoi co tam dang tran tro.

    Nhung sao trong cac vi du ay, e chi thay toan cac nhan vat trong lich su Trung Quoc. Chang thay anh nhac gi den cac nhan vat danh tieng cua VN. E dang nghi, chac VN ko co nhan vat dang neu ra o day😀

    Have a nice day,

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s